Inhuldiging Chinese herdenkingssite Busseboom - Poperinge - 15/11/2017
Chinese arbeiders en de Eerste Wereldoorlog
15 november 2017: inhuldiging Chinese herdenkingssite nabij Poperinge

Tijdens de Eerste Wereldoorlog nemen zowel het Britse als het Franse leger Chinese arbeiders in dienst. Ze komen niet als soldaat, maar als arbeider met een contract. In Frankrijk arriveren de eerste Chinese arbeiders in augustus 1916. Uiteindelijk zullen 40 000 Chinezen werken onder Frans contract. Het Britse leger engageert de arbeiders iets later. Ze richten het Chinese Labour Corps op. Tussen 1917 en 1920 tekenen 95 000 Chinese arbeiders een contract bij het Britse leger. Ze worden ingezet achter het front, bij de aanleg van spoorlijnen, het laden en lossen van munitie en het herstel van wegen. Na de oorlog worden ze ingeschakeld bij het opruimen van de slagvelden. Zeker tweeduizend Chinese arbeiders kwamen om tijdens en kort na de Eerste Wereldoorlog.

Op de herdenkingssite Busseboom, nabij Poperinge, wordt de inzet van de Chinese arbeiders herdacht. De locatie is historisch verantwoord. Op een boogscheut hier vandaan, op het gehucht Busseboom, was een Chinees kamp gevestigd. Twee monumenten kijken uit op de voormalige Chinese begraafplaats. Stad Poperinge gaf de opdracht aan Stefan Schöning om een shelter te ontwerpen voor de Chinese arbeider. Het bronzen beeldje is van de hand van Jo Bocklandt en was al even in China, tijdens de wereldtentoonstelling in Shanghai, in 2010. Nu vindt het een waardig onderkomen in dit houten paviljoen. Een bronzen plaquette vermeldt de namen van dertien arbeiders die hier omkwamen tijdens een bombardement. De Volksrepubliek China engageerde Yan Shufen voor de realisatie van drie Chinese arbeiders. Drie bronzen figuren visualiseren de inzet van de Chinese arbeider tijdens de Eerste Wereldoorlog.

In de zomer van 1917 komen de eerste Chinese arbeiders aan in Poperinge. In de regio zijn er kampementen in Reningelst, Proven, Sint-Jan-ter-Biezen, Abele en langs de weg Poperinge-Ieper. Een kamp herbergt verschillende compagnieën. Het aantal arbeiders dat er samen leeft kan oplopen van vijfhonderd tot enkele duizenden. Bronnen maken gewag van ‘wel 12 000 Chinezen in en rond Poperinge’. Veel contact met de omwonenden is er niet. Winkeliers en fotografen zien de arbeiders af en toe langskomen in hun zaak. “Zij kopen vele zakuurwerken en ringen. Er zijn winkeliers die om ze aan en naar hun winkels te trekken ook wat Chinees leren, en ondervinden dat het een goed middel is”, schrijft pastoor Van Walleghem in zijn dagboek, begin november 1917.

In Vlaanderen liggen vandaag 86 Chinese arbeiders begraven. Zestig daarvan zijn terug te vinden in Poperinge, op de militaire begraafplaatsen van het Gemenebest. De grootste concentratie Chinese graven is ondergebracht op Lijssenthoek Military Cemetery (Boescheepseweg 35A). Er rusten 35 Chinese arbeiders. De meesten kwamen om in 1919. Ze stierven aan de Spaanse griep of aan een longontsteking.

De Chinese arbeiders waren niet voorbereid op de impact van het oorlogsgeweld. Hun angst voor bombardementen was terecht. Een kamp bood geen garantie op een veilig verblijf. In totaal kwamen in de Poperingse kampen meer dan vijftig Chinese arbeiders om tijdens Duitse bombardementen. De slachtoffers werden ter plaatse begraven. Daarbij werd rekening gehouden met de Chinese rituelen en tradities. Ook het kamp van Busseboom, hier even verderop, werd bestookt. In zijn memoires vertelt de Chinese tolk Gu Xingqing hoe de brandende sigaret van een Chinese arbeider tijdens de nacht van 15 november 1917 de aandacht trok van de Duitse vliegtuigen. Het bombardement kostte het leven aan dertien arbeiders. Ze werden begraven bij de Roobaertbeek. Later werden hun lichamen overgebracht naar de Gemenebest begraafplaats in Bailleul, Frankrijk. Vandaag staan de ‘Dertien van Busseboom’ symbool voor de Chinese slachtoffers in en rond Poperinge.

Belang van de monumenten

Voor het eerst wordt de inzet van de Chinese arbeider op passende en blijvende wijze herdacht. M.a.w. er was tot op heden geen monument voor hen.

Waarom in Poperinge?

Historische connectie: ze waren gevestigd in kampen rond Poperinge + ze liggen voornamelijk in Poperinge begraven (60 van de 86 graven in Vlaanderen).

Directe link met de locatie Busseboom: op 15 november 1917 komen daar dertien arbeiders om het leven tijdens een Duits bombardement.

Inhuldiging op 15 november 2017 om 15.30 uur
  • Locatie: Busseboom site  (hoek Visserijmolenstraat – St.-Jansstraat)
  • In aanwezigheid van de ambassadeur van China in België, de ambassadeur van de UK, de gouverneur van West-Vlaanderen en college van burgemeester en schepenen van Poperinge.
  • Muzikale opluistering: Koninklijke St.-Stanislasspeelschaar (jeugdharmonie van het college van Poperinge). Veertig catechisten leggen bloemen neer bij de monumenten.
Toeristisch belang
  • Ontsluiting via wandelpad, zitbankje, infoborden, groenaanleg.
  • Mooie halteplaats voor fietsers (langs de Pop-route) en wandelaars.
Enkele foto's voor de start van de ceremonie met hieronder het Chinese monument.

DSC_6252

DSC_6253

De site ligt op de hoek van de Sint-Jansstraat en de Visserijmolenstraat.

DSC_6255

Het Poperingse paviljoen.

DSC_6256

DSC_6257

DSC_6258

DSC_6259

De gedenkplaten op het beeld.

DSC_6260

DSC_6261

DSC_6262

De binnenzijde van het Poperingse paviljoen met de oplopende vloer.

DSC_6265

DSC_6266

DSC_6267

DSC_6268

DSC_6270

DSC_6271

DSC_6272

De kunstenares Yan Shufen aan het werk.

DSC_6273

DSC_6274

DSC_6275

DSC_6276

Aankomst van de VIP's.

DSC_6277

DSC_6278

DSC_6279

Johan Vandekerckhove van de dienst toerisme was de ceremoniemeester van dienst.

DSC_6280

De Sint-Stanislasspeelschaar zorgde voor de muziek.

DSC_6281

DSC_6282

Toespraak door burgemeester Christof Dejaegher.

DSC_6284

DSC_6285

DSC_6286

DSC_6287

Toespraak door de Chinese Ambassadeur.

DSC_6289

DSC_6291

Toespraak door Gouverneur Carl Decaluwé.

DSC_6292

DSC_6293

Onthulling van het Chinese monument.

DSC_6295

DSC_6296

DSC_6297

DSC_6299

Een massa Chinese fotografen.

DSC_6301

De te onthullen gedenkplaat in het Poperingse paviljoen.

DSC_6302

DSC_6303

DSC_6304

DSC_6305

DSC_6306

DSC_6307

DSC_6310

DSC_6312

DSC_6313

Slottoespraak door Ambassadeur Alison Rose van Groot-Brittannië.

DSC_6314

DSC_6316

DSC_6317

DSC_6318

DSC_6319

Neerleggen van bloemen aan de monumenten.

DSC_6320

DSC_6321

DSC_6322

DSC_6323

DSC_6325

DSC_6326

DSC_6327

DSC_6328

DSC_6329

DSC_6330

DSC_6332

DSC_6333

Ook enkele Poperingse jongeren legden een bloem neer.

DSC_6335

DSC_6338

DSC_6339

DSC_6340

Tot slot werden de Last Post, de Vlaamse Leeuw, het Chinese volkslied en de Brabançonne gespeeld.

DSC_6341

DSC_6342

DSC_6343

DSC_6344

DSC_6345

DSC_6346

Kunstenares Yan Shufen voor haar beeld.

DSC_6347 Pagina aangemaakt door Westhoek.be.