Stad Nieuwpoort en de Commonwealth War Graves Commission (CWGC) hebben op donderdag 29 oktober 2026 een Unesco-gedenksteen onthuld aan het Nieuport Memorial. De steen onderstreept de internationale erfgoedwaarde van dit Britse herdenkingsmonument en de blijvende betekenis ervan voor de herinnering aan de Eerste Wereldoorlog. De plechtigheid vond plaats in aanwezigheid van het stadsbestuur, vertegenwoordigers van de CWGC en Unesco en meer dan 100 leerlingen uit de drie Nieuwpoortse basisscholen.
 
In 2023 kregen 139 begraafplaatsen, gedenktekens en memorialen in Vlaanderen, Wallonië en Frankrijk die verband houden met de Eerste Wereldoorlog de status van Unesco-Werelderfgoed. Maar liefst 27 van deze herdenkingssites liggen in de Westhoek, waaronder het Nieuport Memorial aan de Sluizen in Nieuwpoort. De Commonwealth War Graves Commission, die het monument beheert, laat in 2026 op de erkende herdenkingssites in de Westhoek Unesco-gedenkstenen plaatsen. Daarmee wordt de internationale erkenning ook ter plaatse zichtbaar.
 
Een internationaal symbool van herinnering en vrede

De Unesco-erkenning maakt deel uit van een grensoverschrijdend initiatief rond de begraafplaatsen en herdenkingssites van de Eerste Wereldoorlog aan het voormalige Westelijk Front. De Belgische en Franse overheden dienden gezamenlijk de kandidatuur in, die in totaal 139 locaties omvat.
 
De erkenning bevestigt de uitzonderlijke universele waarde van deze plaatsen, waar mensen van verschillende nationaliteiten en geloofsovertuigingen worden herdacht. Tegelijk erkent Unesco het werk van de Commonwealth War Graves Commission, die al meer dan een eeuw instaat voor het beheer en onderhoud van Britse en Commonwealth-oorlogsbegraafplaatsen en gedenktekens.
 
De herdenkingssites zijn meer dan stille getuigen van een verwoestende oorlog. Ze herinneren aan de menselijke tol van het conflict en dragen een boodschap van vrede uit. De Unesco-status helpt bovendien om deze bijzondere plaatsen onder de aandacht te brengen van een breder en diverser publiek, ook bij toekomstige generaties.
 
Eén van de eerste gedenktekens in Nieuwpoort

Het Nieuport Memorial werd op 1 juli 1928 officieel ingehuldigd en is daarmee één van de eerste grote herdenkingsmonumenten die na de Groote Oorlog in Nieuwpoort werden opgericht. Het gedenkteken dateert van tien jaar vóór de inhuldiging van het nabijgelegen Koning Albert I monument.
 
Het Nieuport Memorial herdenkt 552 Britse officieren en manschappen die tijdens de Eerste Wereldoorlog sneuvelden bij geallieerde operaties aan de Belgische kust, maar geen gekend graf hebben. Twintig van hen dienden bij de Royal Naval Division en kwamen om tijdens het beleg van Antwerpen in oktober 1914. De meeste andere militairen sneuvelden tijdens de zware gevechten in de regio Nieuwpoort in de zomer van 1917.
 
Hun namen zijn aangebracht op bronzen platen aan de vier zijden van de centrale pyloon. Het monument is opgetrokken uit Euville-kalksteen en is acht meter hoog. De Britse architect William Bryce Binnie, die tijdens de oorlog bij The Black Watch diende en tweemaal werd onderscheiden voor zijn moed, tekende het ontwerp. De drie liggende leeuwen aan de voet van het monument zijn het werk van de Britse beeldhouwer Charles Sergeant Jagger, zelf een onderscheiden oorlogsveteraan.
 
Sinds de inhuldiging in 1928 is het Nieuport Memorial een vaste plaats van herinnering in Nieuwpoort. Al bijna een eeuw wordt er hulde gebracht aan de Britse militairen die hier hun leven verloren. Dat gebeurt onder meer tijdens de jaarlijkse Nationale Hulde in augustus.
 
De nieuwe Unesco-gedenksteen bevestigt de internationale betekenis van deze plek. Zoals bij elke CWGC-site vertelt het monument niet alleen een verhaal over de oorlog, maar ook over de individuele levens die verloren gingen en onze blijvende verantwoordelijkheid om hun herinnering levend te houden.
 
Een fakkel voor vrede en toekomstige generaties

Tijdens de plechtigheid werd de nadruk gelegd op het blijvend belang van herinneren. En om te blijven streven naar vrede, wat ook belangrijk is voor de volgende generaties. Jongeren kregen daarom nadrukkelijk een plek op de ceremonie. Ze brachten er de aangrijpende gedichten MCMXIV van Philip Larkin en Vrede van Ina Stabergh.
 
De Commonwealth War Graves Commission ontstak aan het Nieuport Memorial ook haar Torch for Peace. Met dit symbolische gebaar wil de organisatie nieuwe generaties inspireren om stil te staan bij de betekenis van de Eerste Wereldoorlog en bij de noodzaak om de verhalen van de gesneuvelden te blijven doorgeven.
 
Het initiatief vindt onder meer inspiratie in het bekende oorlogsgedicht In Flanders Fields van de Canadese legerarts en dichter John McCrae. De fakkel staat symbool voor de verantwoordelijkheid om de herinnering aan de oorlogsslachtoffers levend te houden en hun verhaal door te geven aan wie na ons komt.
 
Burgemeester Kris Vandecasteele benadrukt het belang van de herdenking: “Op het Nieuport Memorial worden meer dan 500 Britse militairen herdacht die tijdens de Eerste Wereldoorlog sneuvelden. Meer dan 500 mensen die ver van hun thuisland, ver van hun familie en hun vertrouwde omgeving hun leven verloren. Met de onthulling van deze Unesco-gedenksteen geven we niet alleen erkenning aan het monument zelf. We betuigen ook ons respect aan de mensen die hier worden herdacht. We maken duidelijk dat hun namen, hun inzet en hun opoffering niet mogen verdwijnen in de plooien van de geschiedenis.”
 
Ook Xavier Puppinck, directeur voor Centraal- en Zuid-Europa bij de Commonwealth War Graves Commission, onderstreept het belang van de erkenning: “Vandaag onthullen we deze Unesco-gedenksteen en erkennen we het Nieuport Memorial als onderdeel van een groter landschap van herinnering aan het voormalige Westelijk Front, dat door Unesco als Werelderfgoed werd erkend. Deze stenen herinneren ons eraan dat herdenken geen statisch gegeven is. Het is iets waarvoor we ons actief moeten blijven inzetten, door aanwezig te zijn, kennis en inzicht te delen en deze sites zorgvuldig te onderhouden. We hernieuwen ook onze belofte: de mensen die hier worden herdacht, en de miljoenen mensen voor wie zij symbool staan, zullen nooit worden vergeten.”



























































  Pagina aangemaakt door Stad Nieuwpoort - Foto's/Pictures Eric Compernolle.