Stad Nieuwpoort ontvangt opnieuw steun van de Vlaamse overheid voor de instandhouding van het Koning Albert I monument. Nadat eerder dit jaar een erfgoedpremie van 82.511 euro werd toegekend voor de restauratie van de panoramische rondgang, ontvangt de Stad nu een tweede premie van 150.000 euro. Daarmee worden de 18 kolommen van het gedenkteken zelf, maar ook de 12 penanten en de verbindende bakstenen muren rond het monument waterdicht gemaakt. De ingrepen moeten schadelijke vochtinsijpeling in het onderliggende Westfront Nieuwpoort tegengaan en de volledige site duurzaam vrijwaren voor de toekomst.


 
Het Koning Albert I monument dateert uit 1938 en vormt voor Nieuwpoort én de natie een belangrijke herdenkings- en erfgoedsite. Het imposante memoriaal aan sluizencomplex De Ganzepoot herinnert immers aan de Eerste Wereldoorlog en de gesneuvelden van het Belgisch leger. Onder het gedenkteken bevindt zich Westfront Nieuwpoort, waar bezoekers het verhaal van 1914-1918 en de onderwaterzetting van de IJzervlakte kunnen ontdekken.
 
Net zoals bij de panoramische rondgang boven op het Koning Albert I monument is ook de regenwaterafvoer ter hoogte van de penanten, kolommen en opgaande muren vandaag niet optimaal. Hierdoor kan water insijpelen in de onderliggende constructies. Door een Vlaamse erfgoedpremie van 150.000 euro kan Stad Nieuwpoort deze issues grondig aanpakken.
 
Met de nieuwe premie van 150.000 euro erbij zal Stad Nieuwpoort voor de instandhouding van het Koning Albert I monument in totaal 232.511 euro aan steun van het Agentschap Onroerend Erfgoed ontvangen. De eerder toegekende erfgoedpremie van 82.511 euro is bestemd voor de restauratie van de panoramische rondgang.
 
Waterdichting beschermt monument en museum

Mede dankzij deze tweede financiële impuls van Vlaanderen kunnen de 18 kolommen van het Koning Albert I monument waterdicht worden gemaakt. Daarnaast worden de 12 penanten en de verbindende bakstenen muren aangepakt. De penanten zijn de blokvormige bakstenen constructies, telkens bedekt met natuursteen, die de trappen en het monument omringen. Zes ervan vormen aan weerszijden van de trappenpartij een markante begrenzing van de toegang tot het gedenkteken. De andere zes penanten bevinden zich op de hoeken van het terras waarop het monument is gebouwd.
 
De penanten en de verbindende muren zijn, net als het Koning Albert I monument zelf, opgetrokken in de kenmerkende zachtgele, lokaal gewonnen baksteen. Samen vormen deze elementen een architecturaal geheel dat de trappen, het terras en de volledige monumentsite omkadert.
 
Bewezen aanpak wordt verdergezet

Voor de aanpak van de waterproblematiek werd eerder al een testfase uitgevoerd. Daarbij werden twee kolommen, twee penanten en een beperkt deel van de opgaande muren behandeld. De resultaten daarvan waren positief. De resterende erfgoedelementen worden nu volgens dezelfde methode aangepakt.
 
De werken werden vooraf uitvoerig besproken met de erfgoedconsulent van Onroerend Erfgoed. De toelating voor de werken werd verleend onder voorwaarden die de erfgoedwaarden van het beschermde monument moeten bewaken. Zo worden geen hydrofuges gebruikt en worden de nodige proefvlakken en -stalen ter goedkeuring voorgelegd, onder meer voor de nieuwe gevelsteen en het voegwerk.
 
Schepen van Openbare Werken Wim Demeester, eveneens bevoegd voor het onderhoud van de Nieuwpoortse oorlogsmonumenten, wijst op het belang van de ingrepen: “Deze werken zijn noodzakelijk om het monument en de volledige site te vrijwaren van schadelijke vochtinsijpeling. Met de steun van de Vlaamse overheid kunnen we vandaag de nodige investeringen doen om dit iconische gedenkteken ook op lange termijn in goede staat te houden. Daarbij verliezen we de erfgoedwaarden en het visuele karakter van het beschermde monument geen moment uit het oog. De waterdichting en regenwaterafvoer wordt grondig en duurzaam aangepakt, maar de ingrepen zullen na voltooiing voor bezoekers niet zichtbaar zijn. Zo maken we deze belangrijke site met respect voor het verleden klaar voor de toekomst.”
 
Investeren in het behoud van een betekenisvolle plek

Burgemeester Kris Vandecasteele benadrukt de symbolische van de verdere instandhouding van het Koning Albert I monument: “Het Koning Albert I monument is voor Nieuwpoort van onschatbare waarde, maar zijn betekenis reikt uiteraard veel verder dan onze stadsgrenzen. Dit is een plek waar we stilstaan bij de gruwel van de Eerste Wereldoorlog, bij de vele jonge mannen die hier hebben gevochten en hun leven hebben gegeven. Uit respect voor hen en voor de generaties die na hen komen, moeten we deze plaats blijven bewaren. Het is aan ons om deze site, deze heilige grond, met de nodige zorg aan de toekomst door te geven.”
 
De werken aan de buitenzijde van het monument zijn bovendien rechtstreeks verbonden met de kwaliteit en de toekomst van Westfront Nieuwpoort, verklaart schepen van Westfront en Erfgoed Ann Gheeraert: “Een kwaliteitsvolle museumbeleving begint bij een complex dat technisch volledig op punt staat. Door de vochtproblematiek aan de buitenzijde aan te pakken, beschermen we niet alleen het monument, maar zorgen we ook voor de beste omstandigheden voor de museumwerking van Westfront Nieuwpoort. Dat is belangrijk voor onze bezoekers, maar ook voor de reputatie van deze plek als cultureel canvas. Als we werken uit andere collecties in bruikleen willen nemen, moeten we kunnen aantonen dat we die in optimale omstandigheden kunnen bewaren en presenteren. Samen met de geplande restauratiewerken aan de panoramische rondgang versterken deze ingrepen Westfront Nieuwpoort en het Koning Albert I monument als één samenhangende erfgoedsite.”
 
Werken starten in januari 2027

De werken aan de kolommen, penanten en muren starten op maandag 4 januari 2027. De restauratie van de wandelgang boven op het monument staat eveneens begin 2027 ingepland. De werkzaamheden zullen het hele voorjaar duren. Ze hebben geen impact op de opening van Westfront Nieuwpoort. Ook de verschillende herdenkingsplechtigheden die in 2027 aan het Koning Albert I monument worden georganiseerd, kunnen gewoon plaatsvinden.